گفتوگوی دبیرخانه فارمکس با سید محمدرضا موسوی، نایبرئیس سندیکای تولیدکنندگان مواد دارویی و عضو هیأتمدیره سندیکای صاحبان صنایع داروهای انسانی
فارمکس امسال در شرایط متفاوتی برگزار میشود. از نگاه شما، برگزاری این رویداد در شرایط پس از جنگ چه اهمیتی دارد؟
به اعتقاد من، فارمکس امسال صرفاً یک نمایشگاه تخصصی نیست؛ بلکه میتواند به یک نماد از تداوم، تابآوری و ایستادگی صنعت دارویی کشور تبدیل شود.
ما یک دوره دشوار را پشت سر گذاشتهایم و طبیعتاً چنین شرایطی برای هر صنعتی، بهخصوص صنعت دارو که مستقیماً با سلامت مردم ارتباط دارد، یک آزمون جدی است. اما نکته مهم این است که صنعت دارویی ایران در این شرایط متوقف نشد. تولید ادامه پیدا کرد و زنجیره تأمین، از مواد اولیه تا تولید داروی نهایی، تلاش کرد نیاز کشور را تأمین کند به همین دلیل، برگزاری فارمکس در چنین شرایطی از نظر من یک پیام مهم دارد: بحران نباید به توقف توسعه منجر شود.
فارمکس میتواند محل بازتعریف روابط و همکاریهای صنعت باشد؛ یعنی تولیدکننده مواد اولیه، تولیدکننده داروی نهایی، شرکتهای دانشبنیان، تأمینکنندگان تجهیزات و فناوری و فعالان تجارت بینالملل در کنار یکدیگر قرار بگیرند و درباره آینده صنعت تصمیم بگیرند.
من فکر میکنم فارمکس امسال باید بیش از آنکه صرفاً محل نمایش محصولات باشد، محل گفتوگو درباره آینده صنعت دارو و افزایش تابآوری زنجیره تأمین کشور باشد، اتفاقاً در شرایط پس از جنگ، اهمیت چنین رویدادهایی بیشتر میشود؛ چون نشان میدهد صنعت دارویی ایران نهتنها ظرفیت عبور از بحران را دارد، بلکه باید از این بحران برای اصلاح ساختارها و قدرتمندتر شدن استفاده کند.
مهمترین فرصتهایی که فارمکس میتواند برای بازسازی و افزایش تابآوری صنعت دارویی ایجاد کند، از نگاه شما چیست؟
به نظر من، مهمترین فرصت فارمکس این است که نگاه ما را از «تأمین در شرایط عادی» به سمت تابآوری در شرایط بحران تغییر دهد.
جنگ به ما یادآوری کرد که امنیت دارویی فقط به معنای داشتن کارخانه نیست؛ بلکه به معنای داشتن یک زنجیره تأمین مطمئن، متنوع و انعطافپذیر است.
در این زمینه چند موضوع اهمیت ویژه دارد:
اول، تقویت تولید داخلی مواد اولیه دارویی. ما باید از تولید داخلی حمایت کنیم، اما این حمایت باید هوشمندانه باشد؛ یعنی تولیدکننده داخلی باید بتواند با کیفیت، قیمت و مقیاس اقتصادی مناسب فعالیت کند و امکان سرمایهگذاری مجدد و توسعه ظرفیت داشته باشد.
دوم، تنوعبخشی به زنجیره تأمین است. وابستگی به یک کشور، یک تأمینکننده یا یک مسیر لجستیکی، حتی اگر در شرایط عادی اقتصادی به نظر برسد، در زمان بحران میتواند یک ریسک جدی ایجاد کند.
سوم، توسعه فناوری و انتقال دانش فنی است. اگر قرار است صنعت دارویی کشور در بلندمدت مقاوم باشد، نباید صرفاً مصرفکننده فناوری باشیم؛ باید به سمت توسعه دانش فنی، تولید محصولات با ارزش افزوده بالاتر و صادرات حرکت کنیم.
چهارم، ایجاد ارتباط واقعیتر بین صنعت دارو، صنایع شیمیایی و پتروشیمی و بخش دانشبنیان است. از نگاه من، این حلقه بسیار مهم است. بخش قابل توجهی از مواد و زیرساختهای مورد نیاز صنعت دارو ریشه در صنایع شیمیایی و پتروشیمی دارد و هرچه این زنجیره در داخل کشور منسجمتر شود، امنیت تأمین نیز بالاتر میرود.
و در نهایت، فارمکس میتواند محلی برای شکلگیری سرمایهگذاریهای جدید، قراردادهای بلندمدت، انتقال فناوری، صادرات و همکاریهای مشترک منطقهای باشد.
بنابراین اگر بخواهیم از بحران اخیر یک فرصت بسازیم، باید از «مدیریت بحران» عبور کنیم و به سمت «طراحی صنعت مقاوم در برابر بحران» برویم. به نظر من فارمکس میتواند یکی از نقاط شروع این مسیر باشد.
ارزیابی شما از فرصتها و چالشهای امروز صنعت دارویی ایران چیست و فارمکس چه نقشی میتواند در این میان ایفا کند؟
صنعت دارویی ایران امروز همزمان با فرصتها و چالشهای بزرگی روبهرو است. یکی از مهمترین فرصتهای ما، دانش و زیرساخت صنعتی ایجادشده در کشور است. ایران امروز صرفاً یک واردکننده دارو نیست؛ در بسیاری از حوزهها از تولید مواد اولیه تا تولید داروی نهایی، ظرفیتهای قابل توجهی در کشور ایجاد شده است. حتی در حوزه مواد اولیه نیز بخش قابل توجهی از نیاز صنعت در داخل تولید میشود.
فرصت مهم دیگر، بازار منطقهای است. اگر بتوانیم کیفیت، قیمت و استانداردهای بینالمللی را در کنار یکدیگر قرار دهیم، صنعت دارویی ایران ظرفیت آن را دارد که از یک صنعت عمدتاً داخلی به یک صنعت صادراتمحور در منطقه تبدیل شود.
اما در مقابل، چالشهای جدی هم داریم.تأمین مالی، نوسانات نرخ ارز، قیمتگذاری نامتناسب با هزینههای تولید، دشواری تأمین برخی مواد و تجهیزات، تحریمها، مشکلات نقلوانتقال پول، بروکراسی و همچنین عدم ثبات برخی سیاستهای اقتصادی و مقرراتی، از جمله چالشهایی هستند که مستقیماً بر توان تولید و سرمایهگذاری صنعت اثر میگذارند. از طرف دیگر، باید مراقب باشیم که حمایت از تولید داخل به شکل شعاری یا صرفاً با ایجاد محدودیت برای واردات دنبال نشود. تولید داخلی زمانی پایدار است که از نظر اقتصادی هم توجیهپذیر باشد.
اگر تولیدکننده نتواند هزینههای خود را پوشش دهد و منابع لازم برای سرمایهگذاری مجدد نداشته باشد، در بلندمدت همین ظرفیت تولید داخلی نیز آسیب خواهد دید.
به نظر من فارمکس میتواند در اینجا نقش بسیار مهمی ایفا کند. این نمایشگاه میتواند سه حلقه را به هم نزدیکتر کند: تولیدکننده، بازار و سرمایه.
ما باید از فارمکس برای ایجاد ارتباط میان تولیدکنندگان مواد اولیه و دارو، شرکتهای دانشبنیان، سرمایهگذاران، شرکتهای خارجی، خریداران منطقهای و مجموعههای تأمینکننده فناوری استفاده کنیم.
اگر فارمکس بتواند به سمت قراردادهای تجاری واقعی، انتقال فناوری، سرمایهگذاری مشترک، توسعه صادرات و حل مسائل زنجیره تأمین حرکت کند، آن زمان از یک نمایشگاه صرفاً تجاری فراتر رفته و به یک پلتفرم توسعه صنعت دارویی کشور تبدیل خواهد شد.
من معتقدم امروز بیش از هر زمان دیگری باید یک نگاه زنجیرهای به صنعت داشته باشیم؛ یعنی مواد اولیه، صنایع شیمیایی و پتروشیمی، داروی نهایی، تجهیزات، دانش فنی، سرمایه و صادرات را جدا از یکدیگر نبینیم.
آینده صنعت دارویی ایران در گروی قدرتمند شدن همین زنجیره است. اگر این زنجیره را تقویت کنیم، هم امنیت دارویی کشور افزایش پیدا میکند و هم میتوانیم سهم بیشتری از بازار منطقه را به دست آوریم.
