پنل تخصصی «مدیریت زنجیره تأمین دارو؛ تابآوری، بهرهوری و رقابتپذیری» در هشتمین نمایشگاه بینالمللی فارمکس خاورمیانه، به یکی از جدیترین گفتوگوهای تخصصی این دوره درباره آینده صنعت داروسازی و الزامات حفظ پایداری زنجیره تأمین اختصاص یافت.
در این نشست که با حضور جمعی از مدیران، صاحبنظران و فعالان صنعت دارو برگزار شد، تابآوری نه صرفاً به معنای عبور از یک بحران، بلکه بهعنوان توانایی پیشبینی، پیشگیری و مدیریت ریسک پیش از تبدیل شدن آن به بحران مورد توجه قرار گرفت. این پنل با مدیریت دکتر وحید محلاتی و حضور مهندس فرامرز اختراعی، دکتر آرش محبوبی ، دکتر ایمان ایرانمنش، مهندس سیدمحمدرضا موسوی اصفهانی، دکتر عباس کبریاییزاده، دکتر فریدون مهبودی، دکتر محمد بشری، دکتر محمدرضا زرگرزاده و دکتر محمدمهدی مجاهدیان برگزار شد.
تابآوری از انسان آغاز میشود
مهندس فرامرز اختراعی، رئیس هیأتمدیره سندیکای تولیدکنندگان مواد دارویی، شیمیایی و بستهبندی دارویی، نیروی انسانی را مهمترین عامل تابآوری صنعت دارو دانست و با اشاره به نقش شیمی تجزیه، بر ضرورت پیوند جدیتر دانشگاه و صنعت تأکید کرد.
به گفته او، برای افزایش تابآوری باید از ظرفیت شاخههای مختلف علوم دانشگاهی استفاده کرد و مسائل واقعی و کلان صنعت دارو را به دانشگاه منتقل کرد؛ در مقابل، صنعت نیز باید پذیرای دانش و توان دانشگاهیان باشد.
امنیت دارو از بالادست زنجیره آغاز میشود
دکتر ایمان ایرانمنش، دبیر علمی فارمکس، در این نشست بر اهمیت لایههای بالادستی زنجیره تأمین تأکید کرد و با طرح این دیدگاه که «امنیت دارو بدون امنیت ماده آغازگر ناقص است»، تکمنبعی بودن مواد آغازگر را یکی از ریسکهای مهم زنجیره دانست.
او همچنین بر ضرورت شفافیت در لایههای دوم و سوم زنجیره تأمین، تدوین فهرست ملی مواد آغازگر حیاتی و ایجاد مشوقهای لازم برای شکلگیری یک اکوسیستم شیمیایی با مقیاس اقتصادی تأکید کرد.
از اندازهگیری بحران به پیشبینی بحران
یکی از پیشنهادهای کلیدی مطرحشده در این نشست از سوی سیدمحمدرضا موسوی اصفهانی، نایبرئیس سندیکای تولیدکنندگان مواد دارویی، شیمیایی و بستهبندی دارویی، تعریف شاخص تابآوری زنجیره ملی دارو بود.
او بر این نکته تأکید کرد که صنعت نباید صرفاً پس از وقوع بحران، کمبودها را اندازهگیری و اعلام کند؛ بلکه باید بتواند احتمال وقوع بحران را پیش از شکلگیری آن شناسایی کند.
پایش دوره وصول مطالبات، رصد کمبودها در سطح داروخانهها و ایجاد یک کمیته تخصصی برای پیشبینی کمبودهای دارویی از دیگر پیشنهادهای مطرحشده بود؛ رویکردی که هدف آن حرکت از «گزارش کمبود» به سمت «پیشبینی کمبود» است.
نیاز به یک اتاق فرمان واحد برای بحران دارو
دکتر وحید محلاتی، مدیر پنل، نیز بر ضرورت ایجاد یک مرکز فرماندهی واحد و پایگاه داده مشترک برای رصد کل زنجیره تأمین دارو تأکید کرد.
از نگاه او، تعدد دستگاههای درگیر در زنجیره تأمین، از سازمان غذا و دارو و گمرک تا سایر نهادهای مرتبط، ضرورت ایجاد سازوکاری هماهنگ برای مدیریت بحران را افزایش میدهد؛ سازوکاری که بتواند اطلاعات زنجیره را یکپارچه کرده و پیش از تبدیل اختلال به کمبود، نسبت به آن هشدار دهد.
اقتصاد؛ بخش جداییناپذیر تابآوری
دکتر عباس کبریاییزاده، رئیس فدراسیون اقتصاد سلامت ایران، تابآوری را بدون پایداری اقتصادی صنعت دارو امکانپذیر ندانست و بر ضرورت تأمین مالی، سودآوری منطقی شرکتهای دارویی و بازگشت منابع مالی حوزه دارو به همین بخش تأکید کرد.
او همچنین نبود سیاست ملی تولید دارو و اجرای ناقص سیاست ملی دارویی را از چالشهای اثرگذار بر پایداری زنجیره تأمین دانست.
در همین چارچوب، دکتر فریدون مهبودی نیز با اشاره به دشواری جذب سرمایه در صنعت داروسازی، بر ضرورت ثبات تصمیمگیری و امکان برنامهریزی بلندمدت برای افزایش جذابیت سرمایهگذاری در این صنعت تأکید کرد. گزارشهای رسانهای از این نشست همچنین دیدگاه او درباره ضرورت تمرکز بیشتر تصمیمگیری در حوزه دارو و کاهش مداخلات پراکنده را بازتاب دادهاند.
عبور از بازار محدود داخلی
دکتر محمد بشری نیز از زاویه دیگری به مسئله تابآوری پرداخت و بر ضرورت همکاری میان شرکتهای دارویی، توسعه مشترک محصول و حرکت به سمت بازارهای منطقهای و صادراتی تأکید کرد.
از نگاه او، محدود شدن صنعت به بازار داخلی، رقابت بر سر منابع محدود را تشدید میکند و توسعه بازارهای منطقهای و صادرات میتواند بخشی از مسیر توسعه و پایداری صنعت باشد.
فارمکس؛ از نمایش توان صنعت تا گفتوگو درباره آینده آن
مجموع دیدگاههای مطرحشده در این پنل، یک پیام مشترک را برجسته کرد: تابآوری صنعت دارو صرفاً به معنای ادامه تولید در شرایط بحران نیست.
تابآوری واقعی نیازمند شناخت نقاط آسیبپذیر زنجیره، دسترسی به داده، پیشبینی ریسک، تأمین مالی پایدار، تنوعبخشی به منابع، حفظ نیروی انسانی، تقویت زیرساختهای بالادستی، همکاری میان شرکتها و ایجاد سازوکاری برای تصمیمگیری هماهنگ است.
