روایتی از هشتمین دوره نمایشگاه بینالمللی فارمکس خاورمیانه
مقدمه؛ فارمکس ۲۰۲۶ را باید در متن سالی متفاوت دید
ارزیابی فارمکس ۲۰۲۶ بدون در نظر گرفتن شرایطی که صنعت دارویی ایران در سال جاری تجربه کرد، تصویر دقیقی از این رویداد ارائه نمیدهد.
هشتمین دوره فارمکس در شرایطی برگزار شد که جنگ، آسیب به بخشی از زیرساختهای صنعتی، اختلال در برنامههای اقتصادی و بینالمللی و افزایش نگرانیها درباره زنجیره تأمین، فضای متفاوتی را بر صنعت دارویی کشور حاکم کرده بود.
در چنین شرایطی، برگزاری یک نمایشگاه صنعتی در مقیاس فارمکس صرفاً یک رویداد تجاری نبود؛ بلکه خودِ برگزاری آن به محلی برای سنجش میزان آمادگی، ارتباط و تابآوری صنعت تبدیل شد.
فارمکس ۲۰۲۶ با اعلام حضور ۵۴۷ شرکت و ۷۵ شرکت خارجی و با افزایش ۲۰ درصدی فضای نمایشگاهی نسبت به دوره قبل برگزار شد. همچنین ۱۳۵ عنوان برنامه آموزشی و تخصصی در قالب کارگاه و پنل برای این دوره اعلام شده بود.
بنابراین نخستین برداشت از فارمکس ۲۰۲۶ این است:
فارمکس امسال بیش از آنکه صرفاً بزرگتر شده باشد، پیچیدهتر و چندلایهتر شده است.
—
۱. مهمترین دستاورد؛ حفظ اعتماد صنعت
شاید مهمترین نکته فارمکس ۲۰۲۶ عدد شرکتکنندگان نباشد.
در شرایطی که بسیاری از برنامههای صنعتی و بینالمللی با نااطمینانی مواجه بودند، بخش قابل توجهی از فعالان زنجیره تأمین دارو تصمیم گرفتند در فارمکس حضور داشته باشند.
تکمیل ظرفیت نمایشگاهی و حضور ۵۴۷ شرکت، در کنار حضور ۷۵ شرکت خارجی یا نمایندگان آنها، نشانهای از ادامه اعتماد بخشهایی از صنعت به این رویداد است.
در شبکههای حرفهای نیز تأکید زیادی بر همین موضوع دیده شد؛ از جمله در اطلاعرسانیهای مرتبط با فارمکس، «Sold Out» شدن نمایشگاه و افزایش فضای نمایشگاهی بهعنوان یکی از مهمترین اتفاقات این دوره مطرح شد.
اما ارزش واقعی این اتفاق زمانی مشخص میشود که بدانیم فارمکس برای صنعت، به تدریج از یک «محل نمایش محصول» به یک «محل ملاقات صنعت» تبدیل شده است.
—
۲. فارمکس دیگر فقط نمایشگاه مواد اولیه نیست
یکی از تغییرات قابل مشاهده در این دوره، گستردهتر شدن هویت فارمکس است.
در کنار مواد مؤثره و مواد اولیه دارویی، حوزههایی مانند:
– ماشینآلات و تجهیزات
– بستهبندی تخصصی
– آزمایشگاه و فناوری
– خدمات فنی و مهندسی
– محصولات و فناوریهای دانشبنیان
– داروهای طبیعی
– آرایشی و بهداشتی
– صادرات و تجارت بینالملل
– آموزش و توسعه منابع انسانی
در ساختار برنامههای فارمکس پررنگتر شدهاند.
این موضوع باعث شده فارمکس به سمت تصویر کاملتری از زنجیره تأمین و فناوری صنعت دارو حرکت کند.
—
۳. یکی از نقاط قوت مهم؛ برنامه علمی
یکی از پرتکرارترین موضوعات در محتوای منتشرشده درباره فارمکس ۲۰۲۶، گستردگی برنامه علمی و آموزشی بود.
۱۳۵ عنوان برنامه آموزشی و تخصصی در قالب پنلها و کارگاهها اعلام شد.
همچنین برنامههای دانشجویی، کارگاههای تخصصی، نشستهای انتقال تجربه، برنامههای مرتبط با سنتز API و حضور استادان دانشگاه و متخصصان صنعت، تلاش کردند مخاطب فارمکس را از مدیر و کارشناس صنعت به دانشجو و نسل جدید متخصصان نیز گسترش دهند.
این بخش از فارمکس اهمیت استراتژیک دارد.
زیرا اگر نمایشگاه فقط محل فروش و مذاکره باشد، مخاطب آن محدود میماند؛ اما زمانی که آموزش، انتقال تجربه و ارتباط دانشگاه و صنعت به آن اضافه میشود، نمایشگاه به یک پلتفرم توسعه صنعت نزدیکتر میشود.
—
۴. B2B؛ جایی که ارزش واقعی نمایشگاه باید سنجیده شود
یکی از مهمترین تغییرات فارمکس ۲۰۲۶، حرکت جدیتر به سمت شبکهسازی و جلسات از پیش برنامهریزیشده بود.
ایجاد امکان رزرو جلسه با غرفهداران و مدیران، یکی از اقداماتی بود که میتواند نمایشگاه را از مدل سنتی «بازدید از غرفهها» به مدل جدیدتر «Meeting Driven Exhibition» نزدیک کند.
بازخورد شرکتهای حاضر نیز نشان میدهد که جلسات فنی، مذاکرات تجاری، ارتباط با مشتریان و مذاکره با طرفهای داخلی و خارجی، بخش مهمی از حضور برخی شرکتها در فارمکس بوده است.
برای نمونه، شیمیدارویی داروپخش از برگزاری جلسات فشرده B2B، مذاکرات فنی و تجاری و تعامل با شرکتهای داخلی و هیأتهای بینالمللی گزارش کرده است.
این همان جایی است که باید معیار موفقیت فارمکس در سالهای آینده تغییر کند:
تعداد بازدیدکننده مهم است؛ اما تعداد ارتباطات باکیفیت، جلسه، مذاکره، تفاهمنامه و قرارداد مهمتر است.
—
۵. بینالمللی شدن؛ یک واقعیت، اما هنوز یک مسیر ناتمام
حضور ۷۵ شرکت خارجی یا نمایندگان آنها یکی از شاخصهای مهم فارمکس ۲۰۲۶ بود.
حضور کشورهایی مانند چین، سوئیس، ترکیه، برزیل و قزاقستان و همچنین برنامههای مرتبط با توسعه صادرات و همکاریهای بینالمللی نشان داد که فارمکس تلاش کرده است ارتباط صنعت دارویی ایران را با بازارهای خارج از کشور حفظ کند.
اما در تحلیل این بخش باید یک تفاوت مهم را در نظر گرفت:
حضور خارجی با همکاری بینالمللی یکی نیست.
مرحله بعدی فارمکس باید اندازهگیری کند که این حضور چه تعداد جلسه واقعی ایجاد کرده، چند فرصت صادراتی شکل گرفته، چه مذاکراتی ادامه پیدا کرده و چه قرارداد یا پروژهای پس از نمایشگاه ایجاد شده است.
اگر فارمکس بتواند این زنجیره را از «حضور» به «مذاکره»، از «مذاکره» به «توافق» و از «توافق» به «همکاری واقعی» منتقل کند، ارزش بینالمللی نمایشگاه چند برابر خواهد شد.
—
۶. جنگ، یک موضوع فرعی نبود؛ بخشی از هویت فارمکس ۲۰۲۶ بود
یکی از تفاوتهای اصلی این دوره با دورههای قبل، سایه بحران و جنگ بر صنعت دارو بود.
در گفتوگوهای منتشرشده پیش از نمایشگاه، فعالان صنعت بارها به موضوع تابآوری، وابستگیهای زنجیره تأمین، نقدینگی، ارز، مواد اولیه، تجهیزات و ضرورت بازنگری در مفهوم تولید داخل اشاره کردند.
یک نکته مهم در این میان مطرح شد:
تولید داخل فقط به معنای تولید محصول نهایی در کشور نیست؛ بلکه باید دید چه میزان از دانش، مواد اولیه، پیشسازها، فناوری، تجهیزات و تأمینکنندگان مورد نیاز در اختیار کشور قرار دارد.
این نگاه میتواند یکی از مهمترین میراثهای فکری فارمکس ۲۰۲۶ باشد.
—
۷. نسل جوان؛ یکی از اتفاقات مهم اما کمتر دیدهشده
برنامههای دانشجویی فارمکس ۲۰۲۶ نیز قابل توجه بود.
برگزاری لیگ دانشجویی، کارگاههای تخصصی، پنل سنتز مواد مؤثره برای دانشجویان، انتقال تجربه مدیران و دانشجویان و معرفی دستاوردهای دانشبنیان دانشجویان، نشان میدهد که فارمکس تلاش کرده است ارتباط خود را با نسل آینده صنعت جدیتر کند.
این بخش شاید در کوتاهمدت درآمد یا قرارداد مستقیمی ایجاد نکند، اما از منظر آینده صنعت اهمیت زیادی دارد.
نمایشگاههای تخصصی زمانی ماندگار میشوند که بتوانند نسل بعدی متخصصان خود را نیز با خود همراه کنند.
—
۸. یک نقطه قوت مهم؛ تنوع مخاطبان
در فارمکس ۲۰۲۶ یک مدیرعامل میتوانست برای مذاکره تجاری حضور داشته باشد.
یک مدیر خرید برای تأمین مواد اولیه.
یک مسئول R&D برای یافتن فناوری.
یک متخصص تولید برای بررسی تجهیزات.
یک داروساز برای شرکت در برنامه آموزشی.
یک دانشجو برای شناخت صنعت.
یک صادرکننده برای یافتن بازار جدید.
و یک سیاستگذار برای دیدن ظرفیتها و مشکلات صنعت.
این تنوع مخاطب، یکی از مهمترین ظرفیتهای فارمکس است.
—
۹. اما نگرانیها و نقاط قابل بهبود چه بود؟
تحلیل صادقانه نباید فقط نقاط مثبت را ببیند.
مهمترین نگرانی قابل مشاهده در فضای پیرامون نمایشگاه، کیفیت بازدید و تبدیل بازدید به ارتباط مؤثر تجاری بود.
در یک نمایشگاه B2B، صرفاً شلوغ بودن سالنها معیار موفقیت نیست.
اگر بازدیدکننده تصمیمگیرنده نباشد، اگر جلسات از قبل برنامهریزی نشده باشند، اگر مسیر ارتباط پس از نمایشگاه ادامه پیدا نکند یا اگر شرکتکنندگان نتوانند مخاطب مناسب خود را پیدا کنند، افزایش تعداد بازدیدکنندگان الزاماً به افزایش ارزش نمایشگاه منجر نمیشود.
از سوی دیگر، اطلاعات عمومی موجود درباره تعداد شرکتها و بازدیدکنندگان در برخی پلتفرمهای ثالث با آمار رسمی اعلامشده یکسان نیست. این موضوع نشان میدهد که فارمکس در دورههای آینده باید داشبورد رسمی و شفاف KPI نمایشگاه داشته باشد.
—
۱۰. مهمترین چالش فارمکس برای آینده
به نظر میرسد فارمکس از یک نقطه مهم عبور کرده است:
دیگر سؤال اصلی این نیست که «آیا فارمکس میتواند نمایشگاه بزرگی برگزار کند؟»
دوره هشتم نشان داد که ظرفیت ایجاد یک رویداد بزرگ وجود دارد.
سؤال بعدی این است:
آیا فارمکس میتواند اثر اقتصادی و صنعتی خود را اندازهگیری و اثبات کند؟
برای مثال:
چند جلسه B2B برگزار شد؟
چند خریدار واقعی حضور داشتند؟
چند قرارداد یا تفاهمنامه شکل گرفت؟
چه میزان صادرات از ارتباطات فارمکس ایجاد شد؟
چند پروژه انتقال فناوری آغاز شد؟
چند ارتباط دانشگاه و صنعت ایجاد شد؟
چند نیروی متخصص آموزش دیدند؟
و چه میزان از ارتباطات شکلگرفته پس از نمایشگاه ادامه پیدا کرد؟
پاسخ به این سؤالها میتواند فارمکس را از یک نمایشگاه موفق به یک پلتفرم اثرگذار صنعتی تبدیل کند.
—
۱۱. چیزی که بیش از همه در فارمکس ۲۰۲۶ دیده شد
اگر بخواهیم تمام این گزارش را در یک جمله خلاصه کنیم:
فارمکس ۲۰۲۶ بیشتر از آنکه درباره غرفهها باشد، درباره ارتباطات بود.
ارتباط تولیدکننده و مصرفکننده.
ارتباط صنعت و دانشگاه.
ارتباط مدیر و نسل جوان.
ارتباط ایران و بازارهای بینالمللی.
ارتباط فناوری و نیاز صنعت.
و حتی ارتباط صنعت با سیاستگذار.
این تغییر هویت، شاید مهمترین اتفاق فارمکس هشتم باشد.
—
جمعبندی
فارمکس ۲۰۲۶ را نمیتوان فقط با تعداد شرکتها، مساحت نمایشگاه یا تعداد بازدیدکنندگان ارزیابی کرد.
این دوره در شرایطی برگزار شد که صنعت دارویی ایران با مجموعهای از فشارها و نااطمینانیها مواجه بود؛ با این حال، شرکتها، متخصصان، مدیران، دانشگاهیان و بازیگران بینالمللی در یک نقطه مشترک گرد هم آمدند.
فارمکس در این دوره نشان داد که ظرفیت تبدیل شدن به چیزی فراتر از یک نمایشگاه را دارد.
اما این مسیر هنوز تمام نشده است.
مرحله بعدی، تبدیل ارتباط به همکاری است.
تبدیل مذاکره به قرارداد.
تبدیل دانش به فناوری.
تبدیل حضور بینالمللی به صادرات.
و تبدیل نمایشگاه به یک شبکه دائمی برای توسعه صنعت دارویی ایران.
شاید مهمترین سؤال درباره فارمکس ۲۰۲۶ این نباشد که «چقدر بزرگ بود؟»
بلکه این باشد:
بعد از پایان سه روز فارمکس، چه چیزهایی در صنعت داروسازی ایران شروع به تغییر کرد؟
پاسخ به این سؤال، معیار واقعی موفقیت فارمکس خواهد بود.
