یادداشتی به قلم دکتر ایمان ایرانمنش، دبیر علمی فارمکس ۲۰۲۶ و مشاور علمی سندیکای تولیدکنندگان مواد دارویی، شیمیایی و بستهبندی دارویی
صنعت داروسازی را باید در پیوند با محیط کلان سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فناورانه، قانونی و محیطزیستی (PESTLE) تحلیل کرد. آنچه در کارخانه، آزمایشگاه، زنجیره تأمین و بازار دارو اتفاق میافتد، تا حد زیادی بازتاب شرایطی است که در سطح اقتصاد کلان کشور شکل میگیرد.
نرخ ارز، شاخص تورم، نرخ تأمین مالی، دسترسی به سرمایه، سیاستهای تجاری، محدودیتهای بینالمللی، انرژی، قدرت خرید مردم و سیاستهای بودجهای و ارزی دولت، همگی متغیرهایی در محیط Macro هستند که مستقیماً بر تصمیمهای Micro بنگاه دارویی اثر میگذارند؛ از انتخاب ماده اولیه و فناوری گرفته تا سرمایهگذاری، قیمت تمامشده، توسعه محصول، اشتغال و حتی امکان حضور در بازارهای صادراتی.
بنابراین بخشی از مشکلات صنعت دارو را نمیتوان صرفاً با نسخههای درونصنعتی حل کرد. همانگونه که سیاستهای اقتصاد کلان بر صنعت اثر میگذارند، توسعه صنعت دارو نیز میتواند بر متغیرهای کلان از جمله اشتغال تخصصی، ارزآوری، صادرات، توسعه فناوری و کاهش وابستگی ارزی اثرگذار باشد.
فارمکس ۲۰۲۶ میتواند محل اتصال این دو سطح باشد؛ جایی که اقتصاد کلان به زبان صنعت ترجمه شود و مسائل صنعت نیز به زبان سیاستگذاری بازتاب پیدا کند.
حرکت از نمایشگاه به یک پلتفرم صنعتی
تجربه نمایشگاههای بزرگ بینالمللی نیز نشان میدهد که نمایشگاههای نسل جدید دیگر صرفاً مجموعهای از غرفهها نیستند. برای مثال، CPHI امروز کل زنجیره ارزش دارو را از API و مواد جانبی تا تولید، بستهبندی، فناوری و خدمات به هم متصل میکند و در کنار نمایشگاه، Business Matching، کنفرانسها و محتوای تخصصی ارائه میدهد.
در ACHEMA نیز نمایشگاه با کنگره علمی و برنامههای تخصصی درهمتنیده است؛ از AI و Digital Twin تا اتوماسیون، فرآیندهای هوشمند و فناوریهای پیشرفته تولید. حتی Digital Hub این رویداد بهعنوان محل نمایش، یادگیری و شبکهسازی فناوریهای دیجیتال طراحی شده است.
این همان مسیری است که میتوان برای فارمکس نیز متصور بود: حرکت از نمایش محصول به نمایش دانش، فناوری، سرمایهگذاری و راهحل.
در این مسیر، فناوریهای Industry 4.0 و Industry 5.0 که در حوزه دارو به Pharma 4.0 و Pharma 5.0 تعبیر میشوند اهمیت ویژهای دارند. هوش مصنوعی، Digital Twin، اتوماسیون پیشرفته، دادهمحوری، Predictive Maintenance، رباتیک، تولید انعطافپذیر و سیستمهای متصل، دیگر موضوعاتی صرفاً فناورانه نیستند؛ بلکه به تدریج به عوامل تعیینکننده بهرهوری و رقابتپذیری صنعت تبدیل میشوند.
همچنین Industry 5.0 نیز یک گام فراتر میرود و در کنار هوشمندی و اتوماسیون، بر انسانمحوری، پایداری و تابآوری تأکید میکند؛ مفاهیمی که برای آینده صنعت داروسازی ایران اهمیت ویژهای دارند.
از این منظر، فارمکس ۲۰۲۶ باید فضایی برای گفتوگو درباره اقتصاد، فناوری و صنعت بهصورت همزمان باشد.
“کارگاهها و پنلها؛ از آموزش به اتاق فکر صنعت”
به همین دلیل، برگزاری کارگاهها و پنلهای تخصصی در فارمکس نباید صرفاً جنبه آموزشی داشته باشد. این برنامهها میتوانند به اتاقهای فکر صنعت تبدیل شوند؛ جایی برای مواجهه مستقیم سیاستگذار، مدیر صنعتی، سرمایهگذار، متخصص فناوری، دانشگاه و شرکت دانشبنیان با مسائل واقعی صنعت.
موضوعاتی مانند:
اقتصاد کلان و آینده صنعت دارو
سیاست ارزی و تأمین مالی صنعت
سرمایهگذاری و مدلهای جدید تأمین سرمایه
و Industry 4.0 & 5.0 در تولید دارو
هوش مصنوعی و Digital Twin در R&D و تولید
آینده مواد اولیه و فناوریهای پیشرفته تولید
بهرهوری، انرژی و اقتصاد تولید
صادرات و رقابتپذیری منطقهای
تحول دیجیتال و آینده زنجیره ارزش دارو
سیاستگذاری نوآوری و ارتباط صنعت و دانشگاه
میتوانند بخشی از این دستور کار باشند.
“فارمکس؛ پلی میان سیاستگذار، صنعت، سرمایه و فناوری”
فارمکس ۲۰۲۶ اگر بتواند میان سیاستگذار و صنعت، میان سرمایه و فناوری، میان دانشگاه و تولید و میان بازار داخلی و بازار منطقهای پل ایجاد کند، آنگاه از یک نمایشگاه صرف فراتر خواهد رفت.
هدف نهایی، ساختن یک رویداد بزرگتر از «نمایشگاه» است؛ یک Industry Platform که در آن مسئله شناخته شود، دانش به اشتراک گذاشته شود، فناوری معرفی شود، سرمایه به فرصت متصل شود و گفتوگو به همکاری تبدیل شود.
صنعت داروسازی ایران برای عبور از شرایط امروز، بیش از هر زمان دیگری به چنین بستری نیاز دارد.
فارمکس ۲۰۲۶ میتواند جایی باشد که صنعت دارو فقط درباره امروز خود صحبت نکند؛ بلکه درباره اقتصاد، فناوری و جایگاه خود در ایرانِ فردا تصمیم بگیرد.
